کد خبر: 1921
«تحفه خانی» از منابع آموزش طب سنتی با متنی روان
حجم اندک، متن روان و اندک بودن واژگان مغلق کتاب «تحفه خانی» را برای آموزش آسان کرده است؛ مولف این اثر از آن جهت که دانش آموخته مکتب طبی شیراز است، بیشتر نسخه‌ها و داروهایی می‌دهد که مواد تشکیل دهنده آن در ایران موجود است.

به گزارش خبرنگار اجتماعی باشگاه خبرنگاران پویا؛ کتاب «تحفه خانى» تنها کتاب شناخته شده محمد بن محمد عبدالله بن عبیدالله بن محمود است؛ متن این کتاب، گویا، روان و قابل استفاده برای عموم است.

کتاب تحفه خانی بر چهار باب و یک فصل به عنوان خاتمه است و هر باب نیز خود مشتمل بر چندین مقاله است؛ عناوین آن بدین شرح است:

1. در بیان قسم علمى و عملى از این فن.

2. در بیان امراض مختصه به اعضاى انسان.

3.در بیان امراض مختصه به مردان و زنان.

4.در بیان امراض عامه که اختصاص به مرد و زن ندارد.

در خاتمه نیز در بیان پاره‌اى از ادویه مفرده و مرکبه و خواص بعضى حیوانات و مضرات و درمان آن است.

مؤلف در مقدمه می‌گوید که بر اثر بیماری به این نتیجه رسیده که باید این فن (طب سنتی) را بیاموزد پس از هند به شیراز عزیمت کرده و مدت 30 سال در این شهر به آموختن طب مشغول شده و اکثر این اوقات شاگرد علامه جلال‌الدین محمد الصدیقی الدوانی بوده که غیر از طب علامه بوده و حدیث و کلام و... هم می‌دانسته است.

وی به سبب آشنایی و تدبر طولانی در طب سینوی به‌ویژه کتاب قانون ابن سینا و نیز شرح موجز مولانا نفیس و کتاب المحجه العلاج اثر طاهر محمد سنجری، کوشیده که در کتاب خود، تجربیات طبی ابن سینا و اطبای پیشین را گرد آورد؛ از این رو برای کسانی که عربی نمی‌دانستند و مطالعه قانون برای آنها دشوار بود، این کتاب می‌توانسته مورد توجه باشد.

مؤلف کتاب تحفه خانی، متشرع است و از نسخه‌های منافی اسلام مانند شراب (خمر) و گوشت خوک احتراز می‌کند. (تحفه خانى، ص42) از این رو کتاب او نسبت به برخی از بزرگان طب سنتی ممتاز است.

حجم اندک، متن روان و اندک بودن واژگان مغلق این کتاب را برای آموزش آسان کرده است؛ به علاوه با اینکه مولف سالهای طولانی مانند حکیم ارزانی شیرازی مولف طب اکبری یا ضیاء نخشبی مولف 40ناموس در هند زندگی کرده است، از آن جهت که دانش آموخته مکتب طبی شیراز است، بیشتر نسخه‌ها و داروهایی می‌دهد که در ایران قابل دسترس است.

تحفه خانى با تصحیح حکیم میرطفیل احمد و به خط  محمد یعقوب در سال 1959 م در مدرس هندوستان منتشر شده است؛ میرطفیل احمد علاوه بر تصحیح این اثر در پاورقى‌ تعدادی از واژه‌ها را شرح داده است؛ نسخه چاپ شده در موارد متعددى افتادگى دارد که به نظر مى‌رسد این افتادگى‌ها که به وسیله نقطه‌چین مشخص شده به خاطر خط بر نسخه اصلى باشد.

افست این اثر را موسسه مطالعات تاریخ پزشکى، طب اسلامى و مکمل دانشگاه علوم پزشکى ایران در تیر ماه سال 1383 ش با مقدمه‌اى کوتاه به قلم آقاى دکتر محمدمهدى اصفهانى پیرامون مؤلف و کتاب منتشر کرده است.